Batarya konusuna değinmek lazım. Çünkü bu iş hakkında herkesin bir fikri var ama bilgi çok kısıtlı. İnternet derya deniz ama okumak bizim insanımızın pek alışkanlığı değil malum.

Grandlandte kullanılan 3 tip batarya var. (musluk bataryası değil bu pil anlamında batarya) Bunlar 77, 85 ve 98kw kapasiteye sahipler. Üçü de NMC. Yani Nikel Manganez ve Cobalt kullanılarak üretilen bataryalar. 82 lik bataryadaki oran 6-2-2 şeklinde. Yani 6 birim nikel, 2 birim manganez ve 2 birimde kobalt kullanılmış. Stellantis kendi bülteninde bu bataryanın ilk gün verimini %96 olarak açıklamış. Bu BYD den satın alınan bir batarya olduğu için muhtemelen onların deklarasyonudur diye tahmin ediyorum. Bu neyi değiştiriyor? 82kw denen bataryanın aslında kapasitesi 82/.96=85,625 kW. Brüt kapasite ile net arasındaki fark buradan kaynaklanıyor zaten.

Neyse bataryanın teknik speclerinde toplam depolama kapasitesi, %80,50 ve 20 deki kapasiteleri hakkında bilgi verilmiş. Ve life-cycle değeri de verilmiş. Verimli ömründe bin kez dolup boşalabilirmiş bu batarya.  Kulağa az gibi gelebilir ama hiç az değil aslında. 85kwx1000 kez dolup boşalmasından bahsediyoruz. Ortalama 20kW/100 km tüketimi olsa yaklaşık 400 bin km idare edebilecek demektir. Hadi yarı ömrünü baz alalım gene min 200 bin km yapar. Bence gayet yeterli bir süre.

Öte yandan NMC bataryaların ilk bir kaç sene yüksek kaybı olup sonrasında bunun çok düştüğünü de biliyoruz. Her ne kadar üretici her yıl %2 ye kadar bir kapasite kaybı olabilir dese de bu ilk bir kaç seneden sonra düştüğünün bir sürü yaşanmış somut örneği var.

Gelelim kapasite ve menzil olayına. Arabayı aldığımdan beri ilk hesaplanan menzil ile ilerledikçe menzilin oransal olarak düşmesine gıcığım. Sorup soruşturdum, araştırdım falan sonunda sebebini öğrenebildim. Konu özetle şu, bu alet menzili hesaplarken bataryadaki doluluk oranına bakıyor, sonrasında ise tanımlanmış olan ortalama tüketim değerine göre sen bu kadar enerji ile şu kadar mesafe yol alabilirsin diyor. Atıyorum %100 doluluktayken 500 km olsun. bu aynı zamanda lineer olmasını beklediğimiz bir değer olmalı. Yani her %10 luk dilimde 50 km gitmesini beklersiniz normalde değil mi? Öyle olmuyor. Siz ne yaparsanız yapın, ne kadar az tüketirseniz tüketin o düşüyor. Meğer sebebi hesaplama algoritmasında gizliymiş. Aşağıdaki tablodan da görüldüüğü gibi bataryanın güç  %80, %50 ve %20 lik dilimlerden de anlaşılacağı gibi lineer değil. Elbette akım lineer düşüyor ama güç kapasitesi aynı lineeriteyi koruyamıyor. Ç

Çünkü voltaj daha dramatik düşüyor. Bu da aynı tüketim değerine bile sahip olsanız başlangıçtaki menzil %lik dilim oranına ulaşamamanız demek aslında. 

Aşağıdaki grafikte yüzdelik dilime göre menzildeki sapma var. Turuncu olan % olarak. 

Basit bir tablo ile hesaplamaya çalıştım. Sırası ile %100, %80, %50 ve %20 lik oranlarda batarya doluluğu gösterirken bunun menzile yansıması ile ilgili bir mevzu. Üstteki satır batarya kapasitesine bağıl % olarak oransal menzil sapması.

Sapma daha da değişken (%)

Bunlar göstergedeki sapmalar bu arada. Gerçek hayattaki karşılığını tam olarak bilemiyoruz. Henüz bataryada sıfırı tüketip nın dibini sıyırmaya ve yolda kalana kadar devam edecek cesareti kendimde bulamadığım için sadece eldeki verilerden yola çıkılarak yapılan hesaplamaya dayalı yani özetle teoriden ibaret. Ancak göstergedeki değerler ile bu oranlar ve mesafeler örtüşüyor.

Bu arada yukarıdaki tabloya bakınca Crate lerden açıkca gözüküyor ki ilk sırada bulunan 77 lük bataryanın dolma hızı bariz bir şekilde 85 ve 98 lik bataryalardan daha iyi.

Nereden anlıyoruz? C/3 değerinden. Bu şu anlama geliyor, Boşken şarj edilmeye başlandığında 20 dakikada (c/3) bataryadaki her bir hücre 4.25 volt artış oluyormuş. Oysa diğer ikisinde 4.2 V artış oluyor.

Ancak discharge da işler değişiyor. 77 lik batarya aynı sürede (c/3=20 dk) 2.5V a kadar düşerken diğer ikisi 2.3 V a düşüyormuş. 85 ve 98 lik bataryalar %1 kadar geç dolup, neredeyse %10 kadar fazla boşalıyorlar. (Hücre başına)

Dipnot: C-rate 1 saatteki deşarj miktarı. C/3 dendiğinde 20 dakika anlıyoruz. 

Aynı zamanda 73 lük bataryanın enerji yoğunluğu da daha fazlaymış.