Arabada geri çarpışma koruma olmaması ve kör nokta sisteminin olmamasına fena takıldım. Daha önce bahsettiğim minik kazadan beri her geri vitese takışımda diken üstündeyim. Dolayısı ile o zamandan beri arayıştayım. Bir türlü kafama tam oturan bir araba bulamadım açıkcası. Teorik olarak en mantıklı seçenek Ford Explorer/Capri. Hem boyutları olarak hem de donanım olarak tam benim istediğim gibi bir araba aslında. İçi de çok rahat ve kullanışlı. ama hangi akla hizmet ettilerse onların iki çeker olanlarını 52kW NMC batarya ile getiriyorlar. ID4 ile altyapı zaten birebir aynı. İnsan hiç değilse 65-70 kW bi batarya koyar. Arabayı test ettim ve gerçekten beğendim ama açıkcası batarya ve dolayısı ile menzil konusu bir türlü kafamda oturmadı. O nedenle eledim. 

İkinci mantıklı seçenek Şkoda Elroq. Ama malesef bize onda da cam tavan ya da sunroof seçeneği yok. Hadi 360 kamera, uzaktan erişim falan koymadın da bu devirde sunroof olmayan bir SUV u satmak gerçekten zor. Ve tabi onun da sadece 60kW bataryalısını getiriyorlar, Dışarıda 85 kw lık bir bataryalı seçeneği daha var. İçi falan çok yakışıklı ama batarya ve cam tavan mevzusundan elendi.

Ben korelileri sevmediğim için onlara bakmadım açıkcası. Hyundai ioniq 5 ve kia EV serisi kafadan listede yoklar. Her ne kadar youtuberlar falan çok verimli za zu diye konuşsa da beni satmıyor o aletler. 

Volvo ex30 a iki kez baktım. Volvo sevgim malum. Ama çok ufak be. Ve ıvır zıvır şeyleri değiştirmek için sadece ve sadece ortadaki ekran dışında bir seçenek yok. Ses mi açacaksın? ya direksiyon ya da orta ekran. Neden abi? Bizımla diğılsın volvocum sorry. Ve deri koltuk bile koymamışlar. Tamam vergiden inmeye çalışıyorsun da sen volvosun. Premium um diyorsun. Ama o araba premium olmaktan uzak sorry. 

2500 altına mini countryman kalmıştı. Onda da gene hangi akla hizmet yaptılar bilmiyorum ama adaptif cruise control koymamışlar. Ama önde radar (LIDAR) var?? Onu güvenlik ve ek olarak adaptif rejenerasyon amaçlı olarak kullanıyorlarmış. Değişik bir kafa. Ama haklarını yemeyeyim, tüm güvenlik önemleri var. Zaten iX, iX1 ve iX2 ile aynı platformu paylaşıyor ve onlarla birlikte BMW nin Leipzig fabrikasında üretiliyor. Dahası bakım aralığı 2 yıl sınırsız km. Yani 2 yıldan önce servise gitme mecburiyetiniz yok. Benim çok gayet cazip :). Tasarım olayı göreceli elbet ama sınırsız ve bedava uzak erişim var. Hafızalı ısıtmalı masajlı deri koltuk falan da var. Ve koltuk ergonometrisi gerçekten iyi. Bagajı Grandland e göre gerçekten küçük. Eskiden 19 jantla getiriyorlarmış şu an 18 jantla getiriyorlar. Bu benim için iyi bir şey, zira malum Bodrum'daki evin yolları uber muhteşem. Milas belediyesini ana ana bir hal oldum. 18 jantlar gerçekten tipsiz, eski mondeo3 lerin jantına benziyor, onlar da zaten connect jantı gibiydi. Ama yapacak bir şey yok. Umarım lastikleri continental eco contact falan olmaz. (süphaneke dinimiz amin)

Countryman i seçtim, dediğim gibi tasarım göreceli, çok sevdiğim söylenemez. Ama ikinci el değeri aşırı yüksek. Beğenmezsem satarım gider kafasındayım. O nedenle hacı yeşili renk taba koltuklu son kalanın siparişini ve kaporasını verdim. Şubat ortası teslim edeceklermiş bakalım. Gelince mıncıklar paylaşırım. 

 Eski ekran görüntülerimdeki göstergede gösterilen menzil verilerine baktım ve logladım. (evet göstergedeki menzilin neye göre saptığı konusuna epeydir kafayı takmıştım takip edenler biliyor zaten) 

Şu formulle kaba hesap yapıp, bataryanın doluluk oranındaki nispi akım kapasitesi ile orantıladığımda ortalama menzilde %19 luk sapma oluyor. Ama bu lineer değil. Ancak toplamda gidilebilecek teorik menzil, (benim araba için konuşuyorum başkasını bilemem. 564x%81=455 km. Ki bu benim kendi kayıtlarımla da üç aşağı beş yukarı örtüşüyor.

 Ki bilenler bilir, Bodrum-MustafaKemalpaşa girişindeki Shell arasında tümü devlet yolundan yolda şarj etmeden bir deneme yapmıştım, Kemalpaşada şarja taktığımda %3 mü ne vardı.

Ben karda kışta çok ciddi bir şey olmadıkca zaten arabayla yola çıkmadığım için uzun yolda kış performansı için bir şey diyemem ama WP gruplarında yazılanlara bakınca menzilin kışın dramatik şekilde düştüğü de bir gerçek.

Batarya sağlığı için stellantis (daha doğrusu bataryanın üreticisi olan BYD) zaten ilk gün %96 ile başlar demiş. Dolayısı ile kayıp yok diyebiliriz aslında. Ha bunda benim her iki evde de AC ile şarj ediyor olmam, sadece uzun yolda ve tembellik  yapıp şarj etmeyi unuttuğumda falan DC den şarj ediyor olmam etken midir ya da ne kadar fark yaratıyordur açıkcası onu bilmiyorum. Yola çıkacağım durumlar haricinde zaten %100 falan yapmıyorum genelde %20-80 arası şarj oluyor araba. SOH için üreticisi yıllık max %2 düşüş olur demiş, otomobil üreticileri bunu %3 ten hesaplayıp garanti süresi belirliyorlar. Kümülatifte 8 yıl sonunda %30 max kayıp olur dolayısı ile 8 yıl sonra bu %96 dan %70 e düşer demelerinin temel dayanağı bu.

"Bence" NMC batarya her disiplinde LFP bataryadan daha iyi. Daha uzun ömürlü, aynı kapasiteye sahip LFP ye göre anlık daha yüksek akım sağlayabiliyor, ve cycle ları  daha uzun. (82 lik batarya için 1000 doldur boşalt mesela. Bu da teoride 82000kw yapar. 16kw/100 km den hesaplasanız 500bin km demektir. Nereden kısarsanız kısın (yıllık %3 lük kapasite tutma düşmesinden bahsediyorum) 300 bin km den çok hizmet edecek demektir. Benim bu arabayı o kadar kullanma ihtimalim yok. Benden sonraki sahibinin de yok bence. 4ncü 5ncü sahibi belki görür, o da kaza falan olmazsa. Dolayısı ile batarya ömrü bir kriter değil bence. 

Kapasitesi de "bence" çok mühim değil, olsa iyi olur ama bunun için neden vazgeçtiğini bilmek lazım. Örneğin ix2 lerde 60 küsur kw batarya var ama gittiği mesafe bizimkilerle aşağı yukarı aynı. Batarya ağırlaştıkca menzile katkısı yadsınamaz ama ağırlık arttığı için tüketim de artıyor. Verimli verimli dedikleri hyundai/kia lar verimli falan değil araba hafif. :) 

Eğer adam gibi bir şarj hızı varsa 70 kw ve üstü her türlü iş görüyor aslında. Ki bunların max DC şarj hızı da brut kapasite x 2 şeklinde yürüyor. Ama bizimkilerin de %20 den %80 e ortalama şarj hızı 90 kw onlarınki de. Ama onlar o %60 lık dilimde 90 kw ile 35kw dolduruyor biz ise 50 kw dolduruyoruz, Dolayısı daha uzun süre harcıyoruz temelde. Başlarken 130-140 kw ile şarj edebiliyorsanız ve %10 dan %80 e ortalama şarj hızı bunun üçte ikisinin atına düşmüyorsa 60 lık bataryalı bir arabayla da her türlü her yere gidersiniz. He durmadan gideceğiniz mesafe elbette kısalır ama kazanıma kıyasla tüketiminiz daha dramatik artar. Onlar 16 tüketirken biz 18 tüketmemizin nedeni bu aslında. Ben motosikletten kalma alışkanlık sebebi ile zaten her şartta 200-250 km de bir durduğum için durmadan gittiğim mesafe benim için çok önemli değil. 200 km gitmeyen arabayı da almam zaten. :)

 Bu sabahki şarj sonucu. %94 526 km menzil. 526/.94=560 km

%22 deyken taktım, 94 te çektim, fark %72. AC den toplam çekilen akım (Fronius smartmeterdan ölçüm) 66,92 kW. Bunda ev tüketimi de var (gece evde bahçe aydınlatmaları, buzdolabı ve ısı pompası çalışıyor. Normal zamanda ısı pompası gecede yaklaşık 6kw falan tüketiyor, aydınlatma (4x6w led ampul) ve buzdolabı (=80W/h) görmezden gelinebilir) Araba için 60-62kW civarı çekmişim şebekeden. Yüksek olan değerden hesaplarsak 62/%72=86.1 kW.

(OBC de AC/DC çevriminden dolayı %2.4 kayıp olduğunu resmi kaynakların ölçümünden biliyoruz.)

Ek olarak OBD den bağlanıp kontrol ettim, şu an arabanın batarya sağlığı %95,94 Arabayı ilk aldığımda yaptığım ölçümde &96.25 ti. SoH değerinde 10 ay/28bin km de binde 3 lük eksilme var.

Bu hesaplama EV database deki değerle de örtüşüyor. Demek ki göstergede WLTP TEH (TEH = Test Energy High) değerini görüntülüyor.

Batarya konusuna değinmek lazım. Çünkü bu iş hakkında herkesin bir fikri var ama bilgi çok kısıtlı. İnternet derya deniz ama okumak bizim insanımızın pek alışkanlığı değil malum.

Grandlandte kullanılan 3 tip batarya var. (musluk bataryası değil bu pil anlamında batarya) Bunlar 77, 85 ve 98kw kapasiteye sahipler. Üçü de NMC. Yani Nikel Manganez ve Cobalt kullanılarak üretilen bataryalar. 82 lik bataryadaki oran 6-2-2 şeklinde. Yani 6 birim nikel, 2 birim manganez ve 2 birimde kobalt kullanılmış. Stellantis kendi bülteninde bu bataryanın ilk gün verimini %96 olarak açıklamış. Bu BYD den satın alınan bir batarya olduğu için muhtemelen onların deklarasyonudur diye tahmin ediyorum. Bu neyi değiştiriyor? 82kw denen bataryanın aslında kapasitesi 82/.96=85,625 kW. Brüt kapasite ile net arasındaki fark buradan kaynaklanıyor zaten.

Neyse bataryanın teknik speclerinde toplam depolama kapasitesi, %80,50 ve 20 deki kapasiteleri hakkında bilgi verilmiş. Ve life-cycle değeri de verilmiş. Verimli ömründe bin kez dolup boşalabilirmiş bu batarya.  Kulağa az gibi gelebilir ama hiç az değil aslında. 85kwx1000 kez dolup boşalmasından bahsediyoruz. Ortalama 20kW/100 km tüketimi olsa yaklaşık 400 bin km idare edebilecek demektir. Hadi yarı ömrünü baz alalım gene min 200 bin km yapar. Bence gayet yeterli bir süre.

Öte yandan NMC bataryaların ilk bir kaç sene yüksek kaybı olup sonrasında bunun çok düştüğünü de biliyoruz. Her ne kadar üretici her yıl %2 ye kadar bir kapasite kaybı olabilir dese de bu ilk bir kaç seneden sonra düştüğünün bir sürü yaşanmış somut örneği var.

Gelelim kapasite ve menzil olayına. Arabayı aldığımdan beri ilk hesaplanan menzil ile ilerledikçe menzilin oransal olarak düşmesine gıcığım. Sorup soruşturdum, araştırdım falan sonunda sebebini öğrenebildim. Konu özetle şu, bu alet menzili hesaplarken bataryadaki doluluk oranına bakıyor, sonrasında ise tanımlanmış olan ortalama tüketim değerine göre sen bu kadar enerji ile şu kadar mesafe yol alabilirsin diyor. Atıyorum %100 doluluktayken 500 km olsun. bu aynı zamanda lineer olmasını beklediğimiz bir değer olmalı. Yani her %10 luk dilimde 50 km gitmesini beklersiniz normalde değil mi? Öyle olmuyor. Siz ne yaparsanız yapın, ne kadar az tüketirseniz tüketin o düşüyor. Meğer sebebi hesaplama algoritmasında gizliymiş. Aşağıdaki tablodan da görüldüüğü gibi bataryanın güç  %80, %50 ve %20 lik dilimlerden de anlaşılacağı gibi lineer değil. Elbette akım lineer düşüyor ama güç kapasitesi aynı lineeriteyi koruyamıyor. Ç

Çünkü voltaj daha dramatik düşüyor. Bu da aynı tüketim değerine bile sahip olsanız başlangıçtaki menzil %lik dilim oranına ulaşamamanız demek aslında. 

Aşağıdaki grafikte yüzdelik dilime göre menzildeki sapma var. Turuncu olan % olarak. 

Basit bir tablo ile hesaplamaya çalıştım. Sırası ile %100, %80, %50 ve %20 lik oranlarda batarya doluluğu gösterirken bunun menzile yansıması ile ilgili bir mevzu. Üstteki satır batarya kapasitesine bağıl % olarak oransal menzil sapması.

Sapma daha da değişken (%)

Bunlar göstergedeki sapmalar bu arada. Gerçek hayattaki karşılığını tam olarak bilemiyoruz. Henüz bataryada sıfırı tüketip nın dibini sıyırmaya ve yolda kalana kadar devam edecek cesareti kendimde bulamadığım için sadece eldeki verilerden yola çıkılarak yapılan hesaplamaya dayalı yani özetle teoriden ibaret. Ancak göstergedeki değerler ile bu oranlar ve mesafeler örtüşüyor.

Bu arada yukarıdaki tabloya bakınca Crate lerden açıkca gözüküyor ki ilk sırada bulunan 77 lük bataryanın dolma hızı bariz bir şekilde 85 ve 98 lik bataryalardan daha iyi.

Nereden anlıyoruz? C/3 değerinden. Bu şu anlama geliyor, Boşken şarj edilmeye başlandığında 20 dakikada (c/3) bataryadaki her bir hücre 4.25 volt artış oluyormuş. Oysa diğer ikisinde 4.2 V artış oluyor.

Ancak discharge da işler değişiyor. 77 lik batarya aynı sürede (c/3=20 dk) 2.5V a kadar düşerken diğer ikisi 2.3 V a düşüyormuş. 85 ve 98 lik bataryalar %1 kadar geç dolup, neredeyse %10 kadar fazla boşalıyorlar. (Hücre başına)

Dipnot: C-rate 1 saatteki deşarj miktarı. C/3 dendiğinde 20 dakika anlıyoruz. 

Aynı zamanda 73 lük bataryanın enerji yoğunluğu da daha fazlaymış.

 Bence gayet güzel ve basit anlatmış. 

 Eveeet milli olduk. Geri manevra yaparken dikkatsizlik sonucu adamın birine çarptım. Benim arabada hiçbir şey yok.

Adamın arabasına üzüldüm azıcık. Arka çamurluğu göçtü. Boyasız düzeltmeyle normale halledilir ama yazık oldu. Böylece çinlilerin sacının tırt olduğunu da anlamış olduk.

Benim canımı sıkan konu ise kazadan ziyade arabanın kör nokta uyarı ve çarpraz frenleme sisteminin olmayışı. Bu sefer arabaydı, ucuz kurtardık. Peki ya araba değilde çocuk ya da motosikletli falan olsaydı? 

Ben arabayı alırken henüz NCAP sonucu yoktu. arabayı alırken açıkcası kör nokta uyarısını kontrol etmeyi atlamışım. 2020 model eski arabamda bile varken 2025 model arabada olmamasını beklemezdim zaten. Ama NCAP sonuçları bu arabanın başka güvenlik yardımı sistemleri ile de sorunları olduğunu gösteriyor zaten. 

Özetle bu durum hiç ama hiç hoşuma gitmedi. Bir anlık dalgınlıkla birinin canına kastedebilir ya da aylarca sürecek acılara sebep olabilirim. Bu boyutta araba yapıp minicik ayna ile idare edebileceğini zanneden zihniyet kör nokta uyarı sistemi ya da arka çarpraz çarpışma önleme sistemi koymayı akıl edememiş. 

Stellantis / Grandland VIN çözülümü

 Stellantis / Grandland VIN çözülümü

VIN kodu: VXKKCZKZ9R6123456

1 - 3. Karakterler: Üretici kodu 

    VXK = Stellantis Auto SAS

4. Karakter: Modelltyp

    K = Grandland B

5. Karakter: Karoser formu & Motor

A = C-SUV 4-kapı / EB2 Benzinli MHEV

C = C-SUV 4-kapı / Elektromotor

6 - 8 . Karakterler: Motor Tipi

HPY = 1,2 Benzin DIT 100 kW (136 PS) Hybrid 48V - EB2LTDH2 EDCT6

??? = 1,6 Benzin 143 kW (xxx PS)  EP6LTCHPD EDCT7 

ZKZ = Elektromotor 154 kW (213 PS) ELEC ZLC RGML 210PS ZKZ - Version: EV 210 Standard Range

??? = Elektromotor 235 kW (320 PS) ELEC ZLX RGML_eRAD 320 PS AWD ZE - Version: EV 320 Standard Range

??? = Elektromotor 169 kW (230 PS) ELEC ZLC RGML 230 PS - Version: EV 230 High Range

9. Karakter: ??

    8 = ? Hybrid

    9 = ? Elektro

10. Karakter: Üretim tarihi

R = 2024, S = 2025 ...

11. Karakter: Üretim yeri

6 = Eisenach (Almanya)

12 - 17. Karakterler: Ardışık araç üretim numarası (Her yıl yenileniyor)